Filtrelerin tozu yakalamasını sağlayan farklı etkiler vardır. Bunlar:
•Atalet (çarpma) etkisi
•Yakalanma etkisi
•Difüzyon etkisi
•Elek etkisi
Atalet (çarpma) etkisi:
Atalet etkisi, büyük ve yoğunluğu yüksek partiküllerin yakalandığı mekanizmadır. Tozlu hava filtre medyasından geçerken hava, filtre liflerinin etrafından dolaşma eğilimindedir. Ancak toz partikülleri ataletleri nedeniyle lifin etrafındaki hava akım çizgilerini izlemez; düz ilerleyerek filtre liflerine çarpar ve onlara tutunur.
Yakalanma etkisi:
Yakalanma etkisi, toz partikülü hava akım çizgilerini izlediği hâlde lifin etrafından geçerken life temas ettiğinde ortaya çıkar. Lif ile partikül arasındaki çekim kuvvetleri, hava akışının partikülü koparma eğiliminden güçlüyse partikül hava akımından ayrılır.
Difüzyon etkisi:
Difüzyon etkisi, çok küçük partiküllerin yakalanmasını açıklar. Tozlu hava filtre medyasından geçerken çok küçük partiküller akım çizgilerini tam olarak izlemez; hava (gaz) moleküllerinin çarpmasıyla Brown hareketi denen düzensiz bir yol izler. Bu düzensiz hareket, partiküllerin liflere temas edip onlara tutunma olasılığını artırır.
Elek etkisi:
Elek etkisi, toz partikülünün en küçük boyutu komşu filtre lifleri arasındaki açıklıktan büyük olduğunda ortaya çıkar. Hav ve tiftik gibi uzun lifli malzemelerin tutulması dışında filtrasyonda önemli bir etkisi yoktur.
Bir filtrenin toplam verimi farklı filtrasyon etkilerinin toplamı olduğundan, toplam verimin belirli koşullarda belirli bir en düşük değeri olur. Partikül boyutu büyüdükçe yakalanma ve atalet etkileri artarken difüzyon etkisi azalır. Bu da bir filtrede yakalanması en zor olan belirli bir partikül boyutunun (MPPS) bulunduğunu gösterir. Cam elyaf keçeli ince bir filtrede toplam verim ile tek tek filtrasyon etkilerinin verimi incelendiğinde, en düşük verimin 0,15–0,3 µm çaplı partiküllerde olduğu görülür.
